10 maja 2018 roku o godzinie 17:00 miałem przyjemność poprowadzić prelekcję połączoną z koncertem w klimatycznych wnętrzach Kamienicy Naujacka Miejskiego Ośrodka Kultury w Olsztynie. Spotkanie zatytułowane „Było cymbalistów wielu… Historia instrumentu i ludzi” odbyło się w ramach cenionego cyklu „Czwartki Wileńskie”.
Czym są „Czwartki Wileńskie”? Cykl, który łączy pokolenia i historię
Olsztyńskie „Czwartki Wileńskie” to popularnonaukowa i kulturalna inicjatywa poświęcona dziejom, kulturze oraz dziedzictwu dawnych Kresów Wschodnich – ze szczególnym uwzględnieniem Wilna i Ziemi Wileńskiej.
Projekt ten od lat pełni kluczową rolę w integracji lokalnego środowiska kresowego. Dla wielu mieszkańców Warmii i Mazur spotkania stanowią okazję do kultywowania pamięci o trudnych losach przesiedleńców, którzy po 1945 roku opuścili rodzinne strony i budowali swoje życie w nowych granicach Polski.
Za organizację wydarzeń odpowiadają instytucje dbające o zachowanie pamięci historycznej regionu:
- Towarzystwo Przyjaciół Wilna i Ziemi Wileńskiej w Olsztynie,
- Archiwum Państwowe w Olsztynie,
- Miejski Ośrodek Kultury w Olsztynie (MOK),
- Instytut Historii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego (UWM).
Spotkania odbywają się m.in. w sali konferencyjnej Archiwum Państwowego oraz w obiektach MOK-u. Zabytkowa Kamienica Naujacka przy ul. Erwina Kruka 3 tworzy niezrównany klimat dla inicjatyw łączących prelekcje historyczne, promocje książek, pokazy archiwalne oraz recitale muzyki dawnej.
„Było cymbalistów wielu…” – historia instrumentu i jego wileńskich mistrzów
Głównym punktem majowego spotkania była prelekcja poświęcona tradycji gry na cymbałach. Postanowiłem przybliżyć słuchaczom nie tylko techniczną stronę instrumentu, ale przede wszystkim ludzkie historie, które się za nim kryją.
W trakcie wystąpienia omówiłem m.in.:
- Pochodzenie i wędrówkę instrumentu: Jak cymbały trafiły do Europy i w jaki sposób zakorzeniły się w tradycji ludowej Wileńszczyzny.
- Specyfikę wileńskiego stylu: Czym charakteryzowało się wykonawstwo tamtejszych muzykantów oraz jak budowano dawne instrumenty.
- Powojenną ciągłość tradycji: Jak wiedza i umiejętności przetrwały dzięki cymbalistom przesiedlonym na tereny Warmii, Mazur i Pomorza Zachodniego.
Wspomnienia ożywione na strunach – część koncertowa
Sama teoria nie oddałaby w pełni ducha dawnej kultury kresowej. Druga część wydarzenia miała charakter muzyczny – na żywo zaprezentowałem wybór tradycyjnych melodii wileńskich z repertuaru mojego dziadka, Józefa Krupskiego.
Brzmienie cymbałów wywołało wśród zgromadzonych ogromne emocje. Dla obecnych na sali „Wilniuków” oraz ich potomków dźwięk dawnych melodii stał się powrotem do czasów dzieciństwa, rodzinnych domów i opowieści przodków. Po zakończeniu oficjalnej części spotkania przyszedł czas na wiele ciepłych rozmów oraz dzielenie się prywatnymi wspomnieniami.
Podziękowania
Serdecznie dziękuję organizatorom – Towarzystwu Przyjaciół Wilna i Ziemi Wileńskiej, Miejskiemu Ośrodkowi Kultury w Olsztynie oraz Archiwum Państwowemu – za zaproszenie i sprawną realizację wydarzenia.
Dziękuję również wszystkim przybyłym słuchaczom za ciepłe przyjęcie, życzliwość i wzruszające rozmowy. To właśnie takie spotkania dowodzą, że muzyka tradycyjna wciąż ma moc ocalania od zapomnienia naszej wspólnej historii.
