W Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie zorganizowano ekspozycję zatytułowaną „Polacy z Wileńszczyzny”. Kuratorem przedsięwzięcia była Krystyna Jarosz, a wystawa powstała we współpracy z Muzeum Etnograficznym Wileńszczyzny w Niemenczynie na Litwie.
Wydarzenie miało na celu ukazanie powojennych losów ludności polskiej przesiedlonej z Kresów Wschodnich na tereny Mazur i Warmii, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych historii poszczególnych rodzin.
Koncepcja i narracja ekspozycji
Struktura wystawy opierała się na trzech kluczowych etapach wpisanych w doświadczenie ekspatriantów:
- Życie na dawnej Wileńszczyźnie – prezentacja przedwojennego dziedzictwa, tradycji oraz codzienności na ziemi rodzinnej,
- Okres przesiedlenia – dokumentacja opuszczenia Kresów, transportu i towarzyszącego temu procesu niepewności,
- Adaptacja w nowym miejscu – proces osiedlania się na Ziemiach Zachodnich i Północnych, tworzenie powojennego domu przy jednoczesnym kultywowaniu pamięci o rodzinnych stronach.
Wśród eksponatów znalazły się archiwalne mapy II Rzeczypospolitej, prywatne fotografie, dokumenty repatriacyjne, bagaż podróżny, dawne wyposażenie domowe oraz wyroby rzemiosła artystycznego. Kluczowym walorem wystawy było imienne przypisanie większości obiektów konkretnym darczyńcom, co pozwoliło naddać ekspozycji wymiar osobisty i historycznie precyzyjny.
Przebieg uroczystości otwarcia
Inauguracji wystawy towarzyszył program historyczno-artystyczny z udziałem zaproszonych gości oraz zespołów kultywujących tradycje kresowe.
Harmonogram uroczystości obejmował następujące punkty:
- 13:00 – Oficjalne powitanie przybyłych gości,
- 13:15 – Otwarcie ekspozycji „Polacy z Wileńszczyzny”,
- 13:50 – Wręczenie podziękowań dla osób prywatnych oraz instytucji, które przekazały lub udostępniły pamiątki, dokumentację i zdjęcia na potrzeby wystawy,
- 14:00 – Występ zespołu „Zaciszuki”,
- 14:20 – Koncert chóru „Ojczyzna” pod dyrekcją Ryszarda Zabłotnego,
- 14:40 – Koncert muzyki tradycyjnej na cymbałach wileńskich w moim wykonaniu.
Prezentacja repertuaru cymbałowego w oprawie tej ekspozycji stanowiła spójne dopełnienie tematyki spotkania, ukazując żywy przekaz tradycji muzycznych przywiezionych z Wileńszczyzny i kontynuowanych w nowym otoczeniu.
