Utrwalanie żywej tradycji muzycznej to zadanie, które wymaga nie tylko odpowiedniego wyczucia, ale przede wszystkim chęci ocalenia od zapomnienia postaci dawnych mistrzów. Postanowiłem zgłosić do konkursu film dokumentujący moje spotkanie ze Stanisławem Kondratem – nieco zapomnianym cymbalistą wileńskim.
Współautorką tego nagrania jest Roksana Butrym, pracująca na co dzień w Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie. Nasz wspólny dokument, zatytułowany „Muzyka cymbalistów wileńskich”, został doceniony przez jury i otrzymał wyróżnienie w ogólnopolskim konkursie audiowizualnym.
O czym opowiada nasz film?
Głównym celem nagrania było zarejestrowanie unikalnego stylu gry, brzmienia instrumentu oraz fragmentu nauki gry jednej z melodii Stanisława Kondrata – cymbalisty wywodzącego się z Wileńszczyzny, który po II wojnie światowej pielęgnował swoje dziedzictwo kulturowe na terenie dzisiejszego województwa warmińsko-mazurskiego.
Wspólnie z Roksaną Butrym staraliśmy się ukazać nie tylko samą technikę wykonawczą, ale i autentyczną relację z muzykiem. Zależało nam, aby stworzony materiał miał wartość edukacyjną i dokumentalną.
Konkurs „Od fonografu do smartfona” w Szydłowcu
Inicjatywa zorganizowana przez Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu nosiła nazwę „Od fonografu do smartfona. Badacze tradycji muzycznych w XXI wieku”. Konkurs odbył się w ramach projektu „Sobiescy – zachowane w dźwiękach”, przygotowanego z okazji Jubileuszu 50-lecia powołania szydłowieckiej placówki.
Nazwa przedsięwzięcia bezpośrednio nawiązywała do dorobku Jadwigi i Mariana Sobieskich – wybitnych polskich etnomuzykologów, którzy po wojnie przemierzali Polskę z ciężkim sprzętem nagrywającym, by rejestrować ginący folklor. Dzisiejsza technologia cyfrowa daje pasjonatom kultury niespotykane dotąd możliwości: wystarczy aparat lub smartfon, by w prosty sposób stać się kontynuatorem tamtej misji badawczej.
Do finału konkursu zakwalifikowano 16 prac z całego kraju, a nadesłane filmy oceniano pod kątem bogactwa treści, wyrazu artystycznego oraz ciekawej narracji.
Ocena jury i gala w szydłowieckim zamku
Obrady komisji konkursowej odbyły się w listopadzie, a w jej skład weszli cenieni specjaliści z zakresu etnomuzykologii, muzealnictwa i dokumentu filmowego:
- dr Aneta Oborny – Dyrektor Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu (przewodnicząca komisji),
- prof. dr hab. Zbigniew Przerembski – etnomuzykolog z Uniwersytetu Wrocławskiego,
- Jakub Borysiak – dziennikarz i redaktor Radiowego Centrum Kultury Ludowej,
- Jakub Pietrzak – dokumentalista i montażysta filmowy.
Uroczyste wręczenie nagród miało miejsce 6 grudnia w siedzibie muzeum na zamku w Szydłowcu. Spotkanie rozpoczęło się od wprowadzenia koordynatorki projektu Katarzyny Zedel oraz wystąpienia dr Anety Oborny. Zgromadzeni goście obejrzeli również archiwalny film z 1958 roku pt. „Melodie, które nie zaginą” w reżyserii Stanisława Grabowskiego, ukazujący historyczne badania terenowe.
Nasz film „Muzyka cymbalistów wileńskich” zdobył wyróżnienie w kategorii dorosłych powyżej 26. roku życia. Zwieńczeniem uroczystości były wspólne pamiątkowe zdjęcia, projekcja nagrodzonych prac oraz zwiedzanie wystawy poświęconej dorobkowi państwa Sobieskich.
Dlaczego warto dokumentować tradycję?
Otrzymane wyróżnienie to dla nas ogromna satysfakcja i potwierdzenie, że dokumentowanie muzyki tradycyjnej ma głęboki sens. Ocalenie od zapomnienia postaci takich jak Stanisław Kondrat pozwala zachować ciągłość pamięci o kulturowym dziedzictwie Kresów. Cieszymy się, że nasza praca została zauważona i doceniona na forum ogólnopolskim.
