Po kilkumiesięcznej, samodzielnej nauce gry na cymbałach, podjąłem decyzję o zweryfikowaniu zdobytych umiejętności w przestrzeni publicznej. Miejscem pierwszej prezentacji instrumentu stało się Stare Miasto w Elblągu. Głównym celem tego działania było zbadanie bezpośredniej reakcji przechodniów na obecność tradycyjnego, nieznanego tutaj instrumentu.
Prezentacja na elbląskim bruku spotkała się z dużą życzliwością oraz zainteresowaniem ze strony mieszkańców i osób odwiedzających miasto. Test dostarczył istotnych obserwacji socjologicznych dotyczących współczesnej percepcji cymbałów.
Percepcja cymbałów we współczesnym społeczeństwie
Dla większości odbiorców cymbały stanowiły obiekt nieznany, co generowało specyficzne reakcje i próby interpretacji przez pryzmat współczesnej technologii:
-
Technologizacja myślenia: Jeden z przechodniów z pełną powagą zapytał o czas pracy instrumentu na jednym komplecie baterii. Inny obserwator poszukiwał pod konstrukcją instrumentu ukrytych głośników. Świadczy to o trudności współczesnego człowieka w zakwalifikowaniu silnego, donośnego brzmienia pochodzącego z pudła rezonansowego i strun jako zjawiska czysto akustycznego, niewymagającego zasilania elektrycznego.
-
Brak wiedzy organologicznej: Pojawiły się również przypadki negowania samej nazwy instrumentu. Starszy wiekiem przechodzień kategorycznie zaprzeczył, jakoby prezentowany instrument był cymbałami, wykazując głębokie przekonanie do własnej, błędnej wiedzy. Wyszło na to, że nie wiem na czym gram.
Większość interakcji miała jednak charakter pozytywny. Odbiorcy często podkreślali potrzebę muzycznego ożywienia przestrzeni elbląskiej starówki, co stało się dla mnie silną motywacją do dalszego rozwoju repertuaru.
Charakterystyka warsztatu budowniczego – Artur Jachimowicz
Instrument, na którym realizowałem powyższe praktyki wykonawcze, został wykonany przez muzyka i budowniczego instrumentów Artura Jachimowicza z Kożuchowa. Reprezentuje on trzecie pokolenie w rodzinie zajmującej się rzemiosłem muzycznym.
Tradycyjne podstawy budowy i naprawy instrumentów Artur Jachimowicz zdobywał od dziadka i ojca. Następnie odbył praktykę u dwóch zakopiańskich lutników, gdzie studiował konstrukcję kontrabasów, wiolonczeli oraz skrzypiec. Choć początkowo zajmował się renowacją instrumentów smyczkowych, pianin i fortepianów, ostatecznie wyspecjalizował się w budowie cymbałów.
Cechy konstrukcyjne i technologiczne instrumentów
Cymbały budowane przez Artura Jachimowicza łączą tradycję z rozwiązaniami zapożyczonymi z innych dziedzin rzemiosła:
-
Zastosowanie rozwiązań lutniczych i fortepianowych: W procesie konstrukcyjnym Artur Jachimowicz wdraża zaawansowane techniki mechaniczne i akustyczne stosowane standardowo przy budowie skrzypiec oraz fortepianów.
-
Indywidualizacja produkcji: Każdy egzemplarz powstaje nieszablonowo. Czas poświęcony na realizację jednego instrumentu – od selekcji i przygotowania materiału drzewnego po ostateczne nastrojenie – wynosi około dwóch-trzech miesięcy.
Instrumenty z pracowni Jachimowicza znajdują zastosowanie zarówno w rękach prywatnych pasjonatów muzyki tradycyjnej, jak i w strukturach instytucjonalnych: w ośrodkach kultury, szkołach muzycznych, stowarzyszeniach oraz muzeach. Dla budowniczego kluczowym aspektem pozostaje stały kontakt z użytkownikami jego instrumentów, dokumentowany relacjami z koncertów, festiwali oraz prezentacji ulicznych.
Fot. Klaudyna Gawłowska, Artur Wyszyński
