Spotkanie z Natalią Ciukszo w Lamkowie

Natalię Ciukszo i jej rodziców miałem okazję spotkać po raz pierwszy na Jarmarku Folkloru w Węgorzewie w ubiegłym roku. Jej dziadkiem był cymbalista wileński Antoni Ciukszo. Cała rodzina od pokoleń jest związana z muzyką i różnymi instrumentami. Natalia gra na kontrabasie, ale jest nadzieja, że weźmie się także za cymbały.

Warmiński dom i stan instrumentu

Tym razem odwiedziłem rodzinę Ciukszów, zamieszkałą w warmińskim domu w Lamkowie. W ubiegłym roku Radio Olsztyn przygotowało reportaż poświęcony temu budynkowi i jego mieszkańcom: https://radioolsztyn.pl/warminski-dom-w-lamkowie/01535597

Podczas wizyty miałem okazję przyjrzeć się instrumentowi Antoniego Ciukszo. Cymbały pozostające w posiadaniu rodziny są w niezłej kondycji. Pęknięcia na płycie wierzchniej były widoczne już za czasów pierwszego właściciela i nie przeszkadzały w strojeniu ani w codziennej grze. Obecnie wystarczy instrument odkurzyć, aby móc na nim ponownie muzykować.

Maryna Okęcka-Bromkowa i powojenne nagrania terenowe

Postać Antoniego Ciukszo oraz innych cymbalistów przesiedlonych po wojnie z Wileńszczyzny wiąże się bezpośrednio z historią regionalnych archiwów radiowych. Ważną część tych zbiorów stanowią materiały zarejestrowane przez Marynę Okęcką-Bromkową (1922–2003) – dziennikarkę, literatkę oraz badaczkę kultury ludowej, która w 1979 roku za swoją pracę została uhonorowana Nagrodą im. Oskara Kolberga.

Okęcka-Bromkowa realizowała liczne audycje reportażowe i dokumentalne, w tym znany cykl „Z malowanej skrzyni”, zbierając podania, pieśni oraz rejestrując wykonawców z całego regionu. W latach 70. XX wieku zwróciła uwagę na znaczenie obecności dawnych muzyków kresowych osiedlonych na Warmii i Mazurach. Dzięki jej zaangażowaniu i wyjazdom terenowym utrwalono grę cymbalistów wileńskich tamtego okresu.

W zasobach archiwalnych zachowały się rejestracje cymbalistów takich jak Edward Makasewicz (występujący solo oraz w składach zespołowych), Jan Hołubowski, Konstanty Kuncewicz oraz właśnie Antoni Ciukszo. Taśmy te stanowią dzisiaj cenny materiał źródłowy do badań nad ich stylem wykonawczym i repertuarem.

Dziękuję za miłe spotkanie i wielogodzinne rozmowy…