Zespół „Berklejdy” powstał latem 1997 roku. Inicjatorem powołania grupy oraz pomysłodawcą jej nazwy był Jakub Wangin, który wcześniej, wraz z Tomaszem Jewułą, współtworzył formację „Dobra siła”. Nowy projekt postawił sobie za cel wypracowanie nowoczesnego języka muzycznego dla tradycyjnego instrumentarium i melodii ludowych. W maju 1998 roku zespół przystąpił do rejestracji swojego jedynego, a zarazem przełomowego dzieła fonograficznego – płyty zatytułowanej „Muzyka nasłuchana”.
Geneza zespołu i rejestracja debiutanckiego materiału
Sesja nagraniowa z maja 1998 roku utrwaliła brzmienie zespołu w sześcioosobowym składzie instrumentów strunowych, dętych i perkusyjnych. W nagraniach wzięli udział:
- Andrzej Zajko (cymbały wileńskie)
- Karol Jancewicz (gitara basowa)
- Jakub Wangin (perkusja)
- Tomasz Jewuła (gitara)
- Piotr Pucyło (instrumenty perkusyjne, lutnie)
- Wincenty Turowski (bayan)
Główną oś repertuarową albumu stanowiły melodie ludowe pochodzące z obszarów Polski północnej oraz północno-wschodniej. Zostały one jednak osadzone we współczesnych, autorskich aranżacjach, które zatarły granice między ortodoksyjnym folklorem a nowoczesną muzyką świata.
Repertuar i wpływ tradycji Józefa Krupskiego
Kluczową rolę brzmieniową i merytoryczną na płycie odgrywają cymbały wileńskie, na których zagrał Andrzej Zajko. Znaczna część zarejestrowanych utworów to zaawansowane, niezwykle interesujące adaptacje muzyki przywiezionej z Wileńszczyzny przez Józefa Krupskiego – wybitnego cymbalistę, będącego dziadkiem zarówno Andrzeja Zajko, jak i autora niniejszego bloga.
 |
| Okładka kasety |
 |
| Okładka płyty |
Kontekst fonograficzny: Wydanie kompaktowe i kasetowe
Materiał ukazał się na rynku w 1998 roku w dwóch formatach: na płycie CD oraz na kasecie magnetofonowej. Końcówka lat 90. XX wieku stanowiła w Polsce okres schyłkowy dla nośników analogowych, jednak wciąż pozostawały one w powszechnym użyciu równolegle z formatem cyfrowym.
Z perspektywy kolekcjonerskiej oraz dokumentacyjnej oba wydania posiadają istotne walory, wynikające przede wszystkim z wyraźnych różnic w szacie graficznej obu wydań. Trwałość analogowego nośnika oraz zachowanie sprawności technicznej magnetofonów pozwala współcześnie na dokonywanie bezpośrednich porównań brzmieniowych między dwoma standardami wydań z tamtej epoki.
Recepcja krytyczna i obecność w przestrzeni koncertowej
Zaraz po premierze album „Muzyka nasłuchana” spotkał się z dużym uznaniem ze strony krytyków oraz dziennikarzy muzycznych. Recenzje i omówienia płyty pojawiały się zarówno w prasie krajowej, jak i w specjalistycznych periodykach zagranicznych. O statusie tego materiału świadczy również fakt, że poszczególne kompozycje Berklejdów były włączane do międzynarodowych kompilacji muzyki folkowej i etnicznej, wydawanych w Polsce, Niemczech oraz Wielkiej Brytanii.
Po latach od zawieszenia działalności przez zespół, część jego członków miała okazję spotkać się ponownie. Okazją stał się wernisaż wystawy zorganizowanej z okazji 100-lecia urodzin Józefa Krupskiego. Reaktywowany na ten jeden wieczór zespół wykonał na żywo kilka kompozycji z płyty z 1998 roku, udowadniając, że materiał ten nic nie stracił na swojej aktualności.
Warto dodać, że album funkcjonuje w świadomości realizatorskiej do dziś. Tomasz Jewuła, który na płycie grał na gitarze, a obecnie zawodowo zajmuje się realizacją dźwięku, przez lata wielokrotnie wykorzystywał nagrania z „Muzyki nasłuchanej” jako materiał referencyjny do testowania i kalibracji systemów nagłośnieniowych przed koncertami Jarmarku Folkloru w Węgorzewie. Świadczy to o wysokiej jakości technicznej oraz dynamicznej tamtego historycznego nagrania.
Zapraszam do obejrzenia programu telewizyjnego z udziałem zespołu: