W dniach 2–3 sierpnia 2025 roku odbyła się 48. edycja Międzynarodowego Jarmarku Folkloru w Węgorzewie. Wydarzenie to, zlokalizowane na terenie Parku Etnograficznego nad Węgorapą przy Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie, stanowi jedną z najważniejszych platform prezentacji i dokumentacji różnorodności kulturowej Europy Środkowo-Wschodniej w Polsce północno-wschodniej. Tegoroczna edycja została objęta patronatem honorowym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Marcina Kuchcińskiego. Głównym celem naukowym i społecznym jarmarku pozostaje upowszechnianie autentycznego stylu muzykowania, śpiewu oraz tradycyjnego rękodzieła ludowego.
Prezentacje wykonawcze i wileńskie tradycje cymbałowe
Podczas tegorocznego jarmarku istotnym punktem programu były regionalne prezentacje solowe i zespołowe. W trakcie trwania festiwalu miałem przyjemność obejrzeć kilka występów, w tym dwóch cymbalistek reprezentujących region przedwojennej Wileńszczyzny. Analiza ich techniki wykonawczej oraz doboru repertuaru potwierdza niesłabnącą żywotność północno-wschodnich tradycji cymbałowych.
 |
| Fot. Piotr Krupski. Cymbalistka z Ełku Michalina Rogińska. |
Poniżej przedstawiam cały występ konkursowy Kingi Dopierały i fragment występu Michaliny Rogińskiej.
Wydarzenie stało się również przestrzenią do podtrzymywania więzi społecznych – jak co roku miałem okazję do spotkania się z moją rodziną i przyjaciółmi. Niezwykle cenna okazała się możliwość pierwszego osobistego spotkania z Katarzyną Cibulskė, śpiewaczką z zespołu etnograficznego „Łałymka”, działającego w Białej Wace. Artystka ta jest również czynną cymbalistką, co otwiera interesujące perspektywy.
Założenia programowe i kontekst etnomuzykologiczny
Integralną częścią wydarzenia był przegląd zespołów, kapel i solistów z województwa warmińsko-mazurskiego, stanowiący oficjalną kwalifikację i wyłaniający reprezentantów na Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym. Prezentacje konkursowe były uzupełniane o specjalistyczne konsultacje merytoryczne dla uczestników przeglądu.
W programie, oprócz występów grup folklorystycznych z kraju i zagranicy, znalazły się także interdyscyplinarne pokazy oraz projekcja filmu dokumentalnego „Adam Kuźma – krzewiciel garncarstwa”, realizowana w przestrzeni zabytkowej stodoły z Węgorzewa. Tego typu inicjatywy pozwalają na wieloaspektowe utrwalanie unikalnych zjawisk z zakresu współczesnej etnografii i etnomuzykologii.
 |
| Piotr Krupski, Gustaw Juzala-Deprati, Katarzyna Cibulskė |
Tradycyjne instrumentarium: wileński bębenek obręczowy
Ważnym elementem struktury jarmarku jest coroczny kiermasz tradycyjnego rzemiosła, rękodzieła i sztuki ludowej. W obszarze zainteresowań organologicznych kluczowym punktem stała się obecność uznanych budowniczych instrumentów tradycyjnych. Podczas targów dokonałem zakupu wileńskiego bębenka obręczowego z intencją wykorzystania go w praktyce wykonawczej i stworzenia kapeli (czas pokaże, jakie będą efekty tych planów).
Twórcą zakupionego instrumentu jest Dariusz Pojawa, uznany budowniczy bębnów, którego instrumenty od trzydziestu lat cieszą się na jarmarku i w środowisku wykonawców muzyki tradycyjnej ogromnym uznaniem. Wysoka jakość artystyczna i wykonawcza tych instrumentów perkusyjnych odgrywa fundamentalną rolę w procesie rekonstrukcji i wiernego odtwarzania brzmienia tradycyjnych składów kapel z makroregionu wileńsko-suwalskiego.
 |
| Dariusz Pojawa, Piotr Krupski i wileński bębenek obręczowy. |
 |
| Tomasz Jewuła, Andrzej Zajko i Arkadiusz Krawiel, Dariusz Pojawa, Jarmark Folkloru w Węgorzewie, 1998 r. |